Obchody 80. rocznicy forsowania Nysy Łużyckiej

16 kwietnia 2025 roku na Cmentarzu II Armii Wojska Polskiego w Zgorzelcu odbyły się uroczystości upamiętniające 80. rocznicę forsowania Nysy Łużyckiej. 

Obchody zgromadziły licznych gości z całej Polski – przedstawicieli władz państwowych i samorządowych różnego szczebla, służb mundurowych, środowisk kombatanckich, młodzieży szkolnej, harcerzy oraz mieszkańców regionu. Gminę Zgorzelec reprezentował Wójt Gminy Zgorzelec Piotr Machaj oraz Przewodnicząca Rady Gminy Zgorzelec Anna Rakoczy. 

Wśród uczestników wydarzenia znaleźli się m.in. Minister Michał Syska – Zastępca Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, posłowie na Sejm RP – Zofia Czernow i Arkadiusz Sikora, senator RP – Waldemar Witkowski, a także przedstawiciele władz samorządowych z powiatu zgorzeleckiego, głogowskiego oraz gmin i miast takich jak Zgorzelec, Bogatynia, Węgliniec, Pieńsk i Sulików. Obecni byli także przedstawiciele Sił Zbrojnych RP na czele z generałem brygady Zbigniewem Szurą, delegacje środowisk kombatanckich z Bolesławca, Dzierżoniowa, Leszna, Głogowa, Lubina, Wałbrzycha, Wrocławia, Warszawy, Złotoryi, Żagania, Zgorzelca i czeskiej Ostrawy, a także reprezentanci instytucji publicznych, stowarzyszeń i muzeów – m.in. Dyrektor Oręża Polskiego z Kołobrzegu.

Część oficjalna rozpoczęła się o godz. 12:00 i obejmowała przemówienia, modlitwę za obrońców ojczyzny, apel pamięci, salwę honorową oraz złożenie wieńców i wiązanek. Uroczystościom towarzyszyła oprawa wojskowa przygotowana przez kompanię reprezentacyjną 23. Śląskiego Pułku Artylerii z dowódcą płk. Jerzym Biryłko. Oprawę muzyczną zapewniła Reprezentacyjna Orkiestra Dęta Kopalni Węgla Brunatnego „Turów” oraz Chór Dziecięcy „Żołnierze Września 1939 Garnizonu Dęblin” z Ryk.

Podniosły charakter obchodów podkreśliła obecność licznych pocztów sztandarowych, reprezentujących lokalne instytucje publiczne oraz organizacje społeczne. Ich udział nadał wydarzeniu szczególną rangę i symboliczny wymiar, przypominając o wspólnej pamięci oraz szacunku dla historii.

W trakcie wydarzenia odbyła się uroczystość medalowa. Minister Syska w imieniu Szefa Urzędu uhonorował medalem ,,Pro Patria’’ za szczególne zasługi w kultywowaniu pamięci o walce o niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej Pana Waldemara Chabiora. Po części oficjalnej uczestnicy udali się na koronę Cmentarza Żołnierzy II Armii Wojska Polskiego, gdzie zaprezentowano poruszające widowisko artystyczno-rekonstrukcyjne inspirowane wydarzeniami z kwietnia 1945 roku. Przygotowując część artystyczną wykorzystano m.in. życiorysy konkretnych żołnierzy poległych w bitwie o Nysę Łużycką, których prochy spoczywają na zgorzeleckiej cmentarzu wojskowym. Spektakl dopełniały efekty pirotechniczne, a kulminacyjnym momentem było odpalenie 120 granatów dymnych, które utworzyły nad cmentarzem imponującą biało-czerwoną flagę o długości 120 metrów. Symboliczny gest pamięci wykonała młodzież ze Szkoły Podstawowej nr 2, nr 3 i nr 5 w Zgorzelcu, układając z 80 zniczy flagę narodową. W ślad za nimi hołd oddali przedstawiciele władz samorządowych oraz delegacje. Po części artystyczno-historycznej na wszystkich uczestników czekał tradycyjny wojskowy poczęstunek – grochówka oraz słodkości przygotowane przez 43. Wojskowy Oddział Gospodarczy WP ze Świętoszowa.
Zwieńczeniem obchodów był wieczorny koncert pieśni wojskowych w Miejskim Domu Kultury. Chór dziecięcy z Ryk „Żołnierze Września 1939 Garnizonu Dęblin” wykonał wzruszający program, w którym znalazły się m.in.: „Oka”, „Rozkwitały pąki białych róż” i „Wojenko, wojenko”.

Uroczystości upamiętniające 80. rocznicę forsowania Nysy Łużyckiej miały nie tylko doniosły wymiar patriotyczny i historyczny, lecz również stanowiły głębokie przypomnienie o ofiarach jednej z najtragiczniejszych bitew II wojny światowej.

Źródło: UM Zgorzelec